Doğada Hayatta
Kalma Rehberi

Yap

1. 1Dur; önce bulunduğun yeri, hava durumunu, kalan gün ışığını ve grubun durumunu değerlendir.
2. 2112’yi ara veya SOS merkezinden konumunu gönder. Açıkça: kişi sayısı, yaralanma, son bilinen yer, rota ve hava durumunu bildir.
3. 3Güvenliysen son bilinen noktaya geri dönmek dışında rastgele yön değiştirme. İşaretli patikadan ayrılma.
4. 4Telefon pilini koru: parlaklığı azalt, güç tasarrufu aç, kısa aralıklarla konum/mesaj paylaş.

Yapma

• ×Yalnızsan gece, sis veya fırtınada yeni bir rota denemek.
• ×Yardım çağrısından sonra sürekli yer değiştirmek.

Acil: Yaralanma, hızla kötüleşen hava, gün batımı veya yönünü kesin kaybetme varsa erken yardım iste.

Yap

1. 1Rüzgârdan, düşebilecek dal/kaya ve su yatağından uzak; görünür ama güvenli bir bekleme noktası seç.
2. 2Islak katmanı çıkar, kuru katmanları ve başını koru. Zeminden yalıtım için mat, çanta veya kuru malzeme kullan.
3. 3Grubu bir arada tut. Çocuk, yaşlı, yaralı ve üşüyen kişiyi düzenli kontrol et.
4. 4Su, enerji ve ışığı kalan süreye göre paylaştır; tek seferde tükenmesine izin verme.

Yapma

• ×Dere yatağı, uçurum kenarı, yıldırım riski olan tek ağaç altı ve çığ/heyelan hattında beklemek.
• ×Yorgunken ateş veya kesici aletle riskli işlem yapmak.

Yap

1. 1Rüzgâr ve ıslaklıktan uzaklaştır; ıslak giysiyi kuru katman, battaniye veya tulumla değiştir.
2. 2Baş dahil gövdeyi yavaşça ısıt. Kişi tamamen uyanık ve rahat yutabiliyorsa ılık, alkolsüz içecek ver.
3. 3Kişiyle konuş, yanında kal ve kötüleşme olup olmadığını izle.

Yapma

• ×Sıcak banyo, sıcak su torbası/ısı lambası kullanmak veya kol-bacakları ovuşturmak.
• ×Alkol vermek.

Acil: Bilinç değişikliği, konuşma/denge bozulması veya aşırı uyku hali varsa 112.

Yap

1. 1Gölge/serinliğe geç; gereksiz katmanı gevşet, serin su ve hava akımıyla soğut.
2. 2Kişi bilinçli ve bulantısızsa küçük, sık yudumlarla su veya uygun oral rehidrasyon içeceği ver.
3. 3En sıcak saatlerde eforu azalt; şapka, hafif giysi ve düzenli su molası kullan.

Yapma

• ×Bilinç bulanık kişiye ağızdan sıvı vermek.
• ×Alkolle veya aşırı eforla ‘kendine gelmeye’ çalışmak.

Acil: 30 dakika serinletme ve sıvıya rağmen düzelmeme, çok sıcak cilt, bilinç bulanıklığı, nöbet veya bayılmada 112.

Yap

1. 1Açık zirve, sırt, su kenarı, metal ekipman ve tek yüksek ağaçtan uzaklaş.
2. 2Grubu birbirinden birkaç metre ayır; yere tamamen uzanma yerine mümkünse yalıtkan bir zeminde çömelip ayakları bir arada tut.
3. 3Fırtına geçtikten sonra da bekle; ikinci hücreler gelebilir.

Yapma

• ×Metal çit, kaya çıkıntısı altı, su birikintisi ve mağara ağzında beklemek.
• ×Islak kayada acele etmek.

Acil: Yıldırım çarpmasında kişi tepkisiz veya nefessiz görünüyorsa 112’yi ara; yalnız eğitimliysen temel yaşam desteğine başla.

Yap

1. 1Yanındaki güvenli içme suyunu planlı tüket; sıcak ve eforda daha sık küçük yudumlar al.
2. 2Doğal su kaynağını içmeden önce uygun filtrasyon/dezenfeksiyon veya kaynatma gibi kullandığın ekipmanın talimatını uygula.
3. 3Açlık kısa vadede rahatsız edicidir ama bilmediğin bitki, mantar veya meyveyi yemek daha riskli olabilir.

Yapma

• ×Bilinmeyen bitki/mantar tüketmek.
• ×Kimyasal kokulu, hayvan ölüsü/atık yakınındaki veya durgun suyu işlem görmeden içmek.

Yap

1. 1112’ye: konum/koordinat, kişi sayısı, yaralanma, hava, ekipman ve son bilinen rota bilgisini ver.
2. 2Telefon sinyali için güvenliyse açık bir noktaya çık; pil için gereksiz uygulamaları kapat.
3. 3Düdük, fener veya görünür renkli malzemeyle düzenli aralıklarla işaret ver. Gece feneri doğrudan arama hattına yönelt.
4. 4Gruptan biri ayrılacaksa bunu yalnızca güvenli, planlı ve yardım çağrısı yapılmış durumlarda düşün; aksi halde birlikte kal.

Yapma

• ×Acil hattı denemeden telefonu tamamen kapatmak.
• ×Sinyal için tehlikeli uçurum/sırt hattına çıkmak.

Yap

1. 1Temiz bezle kesintisiz doğrudan baskı uygula; bez ıslanırsa kaldırmadan üstüne yenisini ekle.
2. 2Kırık/çıkık şüphesinde kişiyi zorlayarak yürütme; bölgeyi bulunduğu pozisyonda koru.
3. 3Baş-boyun yaralanması, yüksekten düşme veya ciddi ağrıda kişiyi gereksiz hareket ettirme.

Yapma

• ×Açık kırığı içeri itmek.
• ×Yarayı kirli malzemeyle kapatmak veya ciddi kanamayı sık sık kontrol için baskıyı kaldırmak.

Acil: Durmayan/fışkıran kanama, şekil bozukluğu, bilinç kaybı, göğüs ağrısı ya da nefes darlığında 112.

Yap

1. 1Kene için ince uçlu cımbız/çıkarma aparatıyla deriye en yakın noktadan yavaşça yukarı çek; sonra bölgeyi sabun ve suyla temizle.
2. 2Yılan/akrep sokmasında takı ve sıkı eşyaları çıkar, uzvu mümkün olduğunca hareketsiz tut, sağlık desteği iste.
3. 3Nefes darlığı, yüz/dil şişmesi, yaygın kurdeşen veya bayılma alerjik acildir.

Yapma

• ×Yılan zehrini kesmek, emmek, yakmak veya turnike yapmak.
• ×Keneyi yakmak, ezmek ya da üzerine kimyasal sürmek.

Acil: Tüm yılan sokmalarında ve ciddi alerji bulgularında 112.

Yap

1. 1Başlamadan haritada başlangıç, dönüş noktası, su kaynağı, kaçış rotası ve gün batımından önce ulaşacağın kontrol noktasını işaretle.
2. 2Her ayrımda ‘geldiğim yön – gittiğim yön – bir sonraki belirgin işaret’ kontrolü yap; grup içinden biri de aynı bilgiyi doğrulasın.
3. 3Çevrimdışı haritayı önceden indir, telefonunu uçak modunda harita/GPS için kullanabileceğini test et ve powerbank’i erişilebilir taşı.
4. 4İşaret, dere, sırt veya yol ayrımı gibi doğrulayamadığın bir bilgi varsa ilerlemek yerine son kesin noktaya dön.

Yapma

• ×Tek bir pusula, telefon veya kişinin hafızasına bütünüyle güvenmek.
• ×Haritadaki düz mesafeyi yürüyüş süresi sanmak; eğim, zemin ve mola sürelerini hesaba katmamak.

Yap

1. 1Su, yağmurluk, ilk yardım, fener, düdük, enerji atıştırmalığı ve telefon/powerbank’i üst ya da kolay erişilen ceplere koy.
2. 2Ağır eşyayı sırtına yakın ve orta yükseklikte; yumuşak eşyayı sırta temas eden tarafa yerleştir. Yükü sağ-sol dengeli tut.
3. 3Islak kıyafet, elektronik ve ilk yardım setini ayrı su geçirmez poşetlerde düzenle.
4. 4Her molada omuz askısı, bel kemeri ve sürtünme noktalarını kontrol et; küçük rahatsızlığı büyümeden çöz.

Yapma

• ×Bütün suyu ya da ilk yardım setini çantanın en dibine koymak.
• ×Yeni ekipmanı ilk kez uzun ve uzak bir rotada denemek.

Yap

1. 1Dönüş için baştan kesin bir saat belirle; bu saat geldiğinde zirve veya hedef ne kadar yakın olursa olsun dönüşe başla.
2. 2Kısa ve düzenli molalar ver; su, enerji, katman ve ayak kontrolünü aynı molada yap.
3. 3Grubu en yavaş ve en az deneyimli kişinin temposuna göre planla; önde giden ile arkayı kontrol eden kişi belli olsun.
4. 4Hava bozulması, yorgunluk, sakarlık veya gün ışığının azalması ilk görüldüğünde planı kısalt.

Yapma

• ×Kayıp zamanı hızlanarak kapatmaya çalışmak.
• ×Grubu görünmeyecek kadar bölmek veya kimseye haber vermeden geride kalmak.

Yap

1. 1Islak kaya, gevşek taş, kök, kar ve dere geçişinde adımını kısalt; ağırlık merkezini alçakta tut.
2. 2İnişte küçük, kontrollü adımlar at; baton kullanıyorsan uzunluğunu zemine göre ayarla ve kayışını bileğine dolamayacak şekilde kullan.
3. 3Dere geçişinde su seviyesi veya akıntı güven vermiyorsa geçme; daha güvenli geçiş ya da geri dönüş seç.
4. 4Sis, karanlık veya yorgunlukta teknik zemine girmeden önce ek ışık, süre ve grup durumunu tekrar değerlendir.

Yapma

• ×Islak kayada koşmak, kestirme için dik yamaç kesmek veya tek başına dereye girmek.
• ×Bir düşme sonrası ağrı/baş dönmesini önemsemeyip yürümeye zorlamak.

Yap

1. 1Başlangıçta lider, arkayı kontrol eden kişi, buluşma noktası ve acil iletişim planını herkesle paylaş.
2. 2Görüş kaybolmadan önce dur; yüksek ses yerine düdük ya da önceden anlaşılan işaret kullan.
3. 3Çocuk, yeni başlayan, rahatsızlığı olan kişi veya yalnız yürüyen biri için buddy sistemi kur: kimse tek kalmasın.
4. 4Her mola ve kavşakta sayım yap; biri eksikse grup dağılmadan son kesin noktada planlı hareket et.

Yapma

• בHerkes yolu biliyor’ varsayımıyla iletişim planı kurmamak.
• ×Panikte aynı anda farklı yönlere arama yapmak.